Khí thải công nghiệp là gì? Tác hại và biện pháp xử lý

Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, khí thải công nghiệp trở thành một trong những vấn đề môi trường đáng lo ngại nhất hiện nay. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe con người, khí thải còn gây biến đổi khí hậu, phá hủy hệ sinh thái và giảm chất lượng không khí ở các khu vực sản xuất. Vậy khí thải công nghiệp là gì, phát sinh từ đâu, độc hại ra sao và có những biện pháp xử lý hiệu quả nào? Bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ và dễ hiểu nhất để bạn nắm rõ.

Khí thải công nghiệp là gì?

Khí thải công nghiệp là tập hợp các loại khí và hạt bụi được thải ra môi trường trong quá trình sản xuất của các nhà máy, khu công nghiệp, cơ sở chế biến, gia công hoặc khai thác. Thành phần khí thải thường bao gồm:

• CO, CO₂

• SO₂, NOx

• Hơi dung môi hữu cơ (VOC)

• Bụi mịn PM2.5, PM10

• Hơi kim loại nặng (Hg, Pb…)

Các loại khí này nếu không được xử lý đúng quy chuẩn sẽ gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe cộng đồng.

Khí thải công nghiệp phát sinh từ những nguồn nào?

Khí thải công nghiệp hình thành trong hầu hết các hoạt động sản xuất, từ việc đốt nhiên liệu, nung nóng vật liệu, vận hành máy móc cho đến các phản ứng hóa học trong quy trình chế biến. Mỗi ngành nghề có đặc trưng khí thải riêng, bao gồm khí độc, hơi dung môi, bụi mịn và kim loại nặng. Dưới đây là những nguồn phát sinh khí thải phổ biến nhất hiện nay.

Ngành nhiệt điện

Nhiệt điện là một trong những ngành thải khí lớn nhất do sử dụng than đá, dầu FO/DO hoặc khí tự nhiên để đốt và tạo hơi nước chạy tuabin. Quá trình đốt cháy này tạo ra:

• Lượng CO₂ và CO rất lớn

• SO₂ và NOx gây mưa axit

• Bụi than, tro bay kích thước nhỏ (PM2.5 – PM10)

• Kim loại nặng như Hg, As

Nếu không lọc và xử lý đúng quy chuẩn, đây sẽ là nguồn ô nhiễm không khí nghiêm trọng.

Ngành hóa dầu

Trong nhà máy lọc dầu, hóa dầu, các phản ứng cracking, chưng cất, xử lý hydro… đều tạo ra khí thải độc hại như:

• VOC (hợp chất hữu cơ dễ bay hơi)

• Khí hydrocarbon (C₁ – C₄)

• SO₂, H₂S

• Khí độc từ quá trình đốt lò gia nhiệt

Đặc biệt, VOC có khả năng gây ô nhiễm quang hóa và ảnh hưởng trực tiếp tới thần kinh, hô hấp.

Ngành khai thác than

Trong quá trình khai thác và chế biến, than sinh ra nhiều loại khí và bụi:

• Bụi than phát tán khi khoan, nổ mìn, vận chuyển

• Khí methane (CH₄) thoát ra từ các vỉa than – gây nguy cơ cháy nổ

• CO và CO₂ từ quá trình đốt hoặc oxy hóa tự nhiên

• CH₄ là khí gây hiệu ứng nhà kính mạnh gấp 28–36 lần CO₂.

Ngành luyện kim

Luyện gang, luyện thép sử dụng lò cao, lò hồ quang, quá trình nấu chảy kim loại… tạo ra:

• Bụi kim loại (Fe, Mn, Cr…)

• Khí CO, CO₂

• SO₂, NOx

• Hơi hợp chất kim loại nặng độc hại

Đây là một trong những ngành có tải lượng khí thải và bụi lớn nhất.

Ngành sản xuất gạch, gốm sứ

Quá trình nung trong lò sử dụng than, dầu hoặc khí làm phát sinh:

• CO, CO₂

• Bụi mịn từ nguyên liệu đất sét

• NOx từ phản ứng cháy

Ở các cơ sở thủ công, lượng khí thải thậm chí cao hơn do thiết bị thô sơ, không có hệ thống lọc.

Ngành sản xuất xi măng, phân bón

Hoạt động nghiền, nung clinker hoặc tổng hợp phân NPK, urê tạo ra:

• Bụi clinker, bụi đá vôi kích thước nhỏ

• SO₂, NOx – phát sinh trong giai đoạn nung

• NH₃, CO₂ từ các phản ứng hóa học

Ngành xi măng cũng là nguồn phát thải khí CO₂ lớn thứ ba toàn cầu.

>>> Xem thêm: Tất tần tật về nhiệt lượng

Một số tác hại chính của khí thải công nghiệp

Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

• Gây các bệnh về đường hô hấp: viêm phổi, hen suyễn, COPD

• Tăng nguy cơ ung thư do tiếp xúc lâu dài với VOC và kim loại nặng

• Ảnh hưởng tim mạch do hít phải bụi mịn PM2.5

Gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng

Khí thải chưa xử lý làm tăng nồng độ bụi và các khí độc hại trong môi trường, khiến chất lượng không khí tụt xuống mức nguy hiểm.

Hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu

CO₂, CH₄ và NOx là những khí góp phần lớn vào tăng nhiệt toàn cầu.

Gây mưa axit

SO₂ và NOx khi kết hợp với hơi nước tạo thành axit sulfuric và axit nitric, gây ăn mòn công trình và làm suy thoái đất – rừng.

Phá hủy hệ sinh thái tự nhiên

Thực vật, động vật và nguồn nước đều bị ảnh hưởng khi tiếp xúc với bụi và kim loại nặng từ khí thải công nghiệp.

Một số biện pháp xử lý khí thải công nghiệp

>>> Xem thêm: 2 Phương pháp xử lý khí thải lò đốt rác được nhiều khách hàng lựa chọn

1. Sử dụng hệ thống lọc bụi công nghiệp

• Cyclone

• Lọc túi vải (Bag Filter)

• Lọc tĩnh điện ESP

Hiệu quả cao với bụi, đặc biệt là bụi mịn.

2. Áp dụng công nghệ hấp thụ – hấp phụ

Dùng dung dịch kiềm, vật liệu than hoạt tính để xử lý SO₂, NOx và hơi dung môi hữu cơ.

3. Đốt xúc tác hoặc đốt nhiệt

Hiệu quả với VOC và khí hydrocarbon.

4. Sử dụng nhiên liệu sạch

Thay thế nhiên liệu rắn bằng LPG, CNG hoặc LNG nhằm giảm phát thải độc hại.

5. Giám sát khí thải liên tục (CEMS)

Giúp doanh nghiệp theo dõi, kiểm soát và tối ưu hệ thống xử lý theo thời gian thực.

6. Tuân thủ tiêu chuẩn môi trường

Thực hiện đúng quy định về khí thải công nghiệp theo QCVN, đảm bảo lượng phát thải không vượt ngưỡng cho phép.

Để hạn chế tác động của khí thải và hướng tới sản xuất xanh, doanh nghiệp cần lựa chọn nguồn nhiên liệu sạch và giải pháp năng lượng tối ưu. Đình Hải tự hào là thương hiệu cung cấp khí tự nhiên chất lượng cao, an toàn và thân thiện môi trường, giúp doanh nghiệp giảm phát thải và nâng cao hiệu suất vận hành.

Liên hệ Đình Hải ngay hôm nay để được tư vấn giải pháp khí sạch toàn diện cho nhà máy của bạn.